Sayın Üyemiz,

Uluslararası Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization-IMO) tarafından yayımlanan güncel gelişmeler, haberler ve duyurular derlenerek bilgilendirme amacıyla aşağıda sunulmaktadır.

1. SMART-C Women Projesi Kapsamındaki Çevrim İçi Eğitimler, Denizcilikte Kadınlar İçin Fırsatları Genişletiyor

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile Kore Cumhuriyeti iş birliğinde yürütülen SMART-C Women Projesi, Asya-Pasifik denizcilik sektöründe görev yapan kadın profesyonellerin uzmanlaşmış çevrim içi eğitimler aracılığıyla desteklenmesini amaçlamaktadır. Proje, kadınların mesleki yetkinliklerini geliştirmeyi, sektörde daha fazla fırsata erişimlerini desteklemeyi ve daha dengeli ve kapsayıcı bir denizcilik iş gücünün oluşumuna katkı sunmayı hedeflemektedir.

2026 yılı programı kapsamında Endonezya, Filipinler, Sri Lanka, Timor-Leste ve Viet Nam’dan 40 kadın denizcilik profesyoneli çevrim içi eğitim oturumlarına katılmıştır. Mart 2026’da gerçekleştirilen eğitimler, Dünya Denizcilik Üniversitesi uzmanları ile denizcilik alanındaki uzmanların katkılarıyla yürütülmüş; katılımcıların hem teknik bilgi birikimlerinin hem de liderlik kapasitelerinin geliştirilmesine odaklanmıştır.

Program kapsamında, denizcilik sektöründe özellikle dijitalleşme ve karbonsuzlaşma ekseninde yaşanan dönüşüm sürecinde kadınların daha güçlü biçimde yer almasının önemi vurgulanmıştır. Eğitim modülleri; karbonsuzlaşma, dijitalleşme ve kadınların güçlendirilmesi başlıkları altında yapılandırılmıştır. Bu çerçevede, alternatif enerji çözümleri, IMO’nun sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik stratejik yaklaşımı, denizcilikte dijitalleşmenin temel unsurları, Maritime Single Window uygulamaları, siber güvenlik ve daha geniş kapsamlı dijital dönüşüm girişimleri ele alınmıştır.

Eğitimlerde ayrıca denizcilik sektöründe toplumsal cinsiyet temelli güçlükler de değerlendirilmiş; kültürel farkındalık, bilinçsiz önyargı ve kadınların sektöre katılımı ile liderlik rollerinin güçlendirilmesine yönelik uygulanabilir yaklaşımlar üzerinde durulmuştur.

Çevrim içi programı başarıyla tamamlayan katılımcıların bir bölümünün, Ekim ayında Kore Cumhuriyeti’nde düzenlenecek yüz yüze eğitim programına davet edilmesi öngörülmektedir. Söz konusu program ile katılımcılara uygulamalı deneyim kazanma ve edindikleri yetkinlikleri kendi ülkelerinde kullanma imkânı sağlanacaktır.

SMART-C Women Projesi; eğitim, öğrenim, uluslararası ağ oluşturma ve seçilmiş pilot ülkelerde kadınların güçlendirilmesine yönelik ulusal ana planların geliştirilmesi yoluyla, Asya ve Pasifik bölgesindeki kadın denizcilik profesyonellerinin kariyer gelişimini destekleyen önemli bir girişim niteliği taşımaktadır. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

2. Karayip Ülkeleri Bölgede STCW Uyumunu Güçlendirecek

Karayip bölgesindeki ülkeler, ulusal denizcilik eğitimi usulleri ile eğitim kurumlarının IMO tarafından belirlenen küresel standartları karşılamasını desteklemek amacıyla yerine getirmeleri gereken bildirim yükümlülüklerine ilişkin anlayışlarını derinleştirmiştir.

Bu kapsamda, 23-27 Mart 2026 tarihleri arasında Port of Spain’de, 1978 tarihli Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Uluslararası Sözleşmesi’nin (STCW Sözleşmesi) temel hükümlerinin uygulanmasını desteklemek amacıyla bölgesel bir çalıştay düzenlenmiştir.

Çalıştayda, 1978 STCW Sözleşmesi’nin I/7 ve I/8 kurallarında yer alan bilgi bildirimine ve kalite güvence gerekliliklerine odaklanılmıştır. Söz konusu I/7 ve I/8 kuralları uyarınca, Taraf Devletlerin; gemiadamı eğitim ve sınavlarının yetkilendirilmesi, akreditasyonu veya onaylanmasına ilişkin ulusal usuller, tıbbi elverişlilik ve yeterlik değerlendirmeleri hakkında IMO Genel Sekreterine bilgi sunması gerekmektedir. Bu bildirimler, söz konusu ulusal sistemlerin STCW Sözleşmesi hükümlerine uygunluğunu teminen önem taşımaktadır.

Çalıştaya, Karayip bölgesindeki 11 ülkeden hükümet temsilcileri, denizcilik akademileri, denizcilik idareleri ile STCW Sözleşmesi’nin uygulanmasından sorumlu eğitimciler dâhil olmak üzere toplam 32 katılımcı iştirak etmiştir.

Özel oturumlarda, bilgi bildirimine ilişkin I/7 Kuralı çerçevesinde IMO rehberinin uygulanması ile kalite standart sistemlerine ilişkin I/8 Kuralı ve bağımsız değerlendirmelere yönelik rehber hükümler ele alınmıştır.

Çalıştay sonucunda, Karayip bölgesinde STCW gereklerinin uygulanmasının sürdürülmesini desteklemek üzere ortak zorluk alanları, iyi uygulamalar ve tavsiyeler ortaya konulmuştur.

Söz konusu çalıştay, Trinidad ve Tobago Denizcilik Hizmetleri Birimi iş birliğinde düzenlenmiş; Barbados, Belize, Dominika Topluluğu, Grenada, Guyana, Jamaika, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent ve Grenadinler, Surinam ile Trinidad ve Tobago’dan katılım sağlanmıştır. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

3. Darüsselam Limanı’nda Dijitalleşmenin İlerletilmesi

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) liderliğinde, Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti’nde yürütülen bir ihtiyaç değerlendirme misyonu kapsamında, ülkenin mevcut liman yapısı değerlendirilmekte ve Darüsselam Limanı’nda bir Denizcilik Tek Pencere Sistemi (Maritime Single Window - MSW) kurulmasına yönelik altyapı hazırlıkları yapılmaktadır.

Denizcilik Tek Pencere Sistemi, gemilerin limana varışı, limanda kalışı ve limandan ayrılışı süreçlerinde görev alan tüm paydaşlar ile kurumlar arasındaki iletişimi sadeleştirmek amacıyla tasarlanmış, tek durak niteliğinde bir dijital platformdur. Bilgi alışverişinin tek bir arayüz üzerinden birleştirilmesi sayesinde, liman işlemleriyle bağlantılı süre ve maliyetlerin önemli ölçüde azaltılması beklenmektedir.

IMO Üye Devletlerinin tamamı için limanlarda MSW sistemlerinin kurulması, dünya deniz taşımacılığının verimliliğini artırmak amacıyla 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren zorunlu hale gelmiştir.

23-27 Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen ihtiyaç değerlendirme misyonu, IMO danışmanları tarafından; Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanlığı, Tanzanya Denizcilik Acenteleri Kurumu (TASAC), ilgili bakanlıklar ve Tanzanya Gelir İdaresi, Liman Sağlık Hizmeti, Sınır Polisi ve Göçmenlik Hizmeti gibi diğer kamu kurumları ile birlikte; ayrıca düzenli hat işletmeleri, acenteler ve terminal işletmecileri gibi özel sektör paydaşlarının iş birliğiyle yürütülmektedir.

Misyonun, bulguların gözden geçirilmesi ve doğrulanması amacıyla TASAC ile yapılacak bir toplantı ile tamamlanması öngörülmektedir.

Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti’nde MSW’nin geliştirilmesine rehberlik edecek kapsamlı bir misyon raporu hazırlanacaktır. Söz konusu raporda, IMO ilke ve rehberleri doğrultusunda MSW’nin devreye alınmasına ve ilgili bilgi teknolojileri araçlarının geliştirilmesine yönelik bulgular, analizler ve tavsiyeler yer alacaktır. Ayrıca rapor, paydaş haritalandırmasını destekleyecek ve MSW’nin etkin ve başarılı şekilde uygulanmasına yönelik açık yönlendirmeler sağlayacaktır.

Bu faaliyet, IMO’nun Entegre Teknik İş Birliği Programı (Integrated Technical Cooperation Programme - ITCP) kapsamında, Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanlığı ve Tanzanya Denizcilik Acenteleri Kurumu ile yakın iş birliği içinde yürütülmektedir. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

4. Yolcu Gemilerinin Dekarbonizasyonu Fizibilite Çalışmaları İçin IMO’nun Teknik Destek Başvuruları Başladı

Uluslararası Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization-IMO), gemilerden kaynaklanan sera gazı (Greenhouse Gases-GHG) emisyonlarının azaltılmasına yönelik pilot projeleri desteklemek amacıyla fizibilite çalışmalarına teknik yardım sağlanması için Üye Devletleri ilgi beyanında bulunmaya davet etti. Söz konusu çağrı, IMO 2023 GHG Stratejisi’nin uygulanmasına katkı sağlayarak uluslararası denizcilikte net sıfır emisyon hedefine 2050 yılı civarında veya öncesinde ulaşılmasını desteklemeyi ve sıfır veya sıfıra yakın emisyonlu teknolojiler, yakıtlar ve enerji kaynaklarının 2030 yılına kadar küresel düzeyde ticari olarak kullanılabilir hale gelmesine katkı sunmayı amaçladı.

GreenVoyage2050 Accelerator programı kapsamında açılan bu yılın teklif çağrısı, feribotlar ve Ro-Pax gemileri dâhil olmak üzere yolcu gemilerine odaklandı. Sabit hatlarda ve öngörülebilir sefer programlarıyla çalışan bu gemiler, kamu mülkiyetinde olmaları ve düzenli operasyon yapıları sayesinde sıfır ve sıfıra yakın emisyon çözümlerinin uygulanması için elverişli bir test ortamı sundu; aynı zamanda bu çözümlerin filolar genelinde ölçeklenebilirliğini artırma potansiyeli taşıdı.

Program kapsamında sağlanacak teknik destek, sıfır veya sıfıra yakın emisyonlu teknolojiler, yakıtlar ve enerji çözümlerine ilişkin teknik ve ekonomik fizibilite çalışmalarını kapsadı. Bu destekle, ülkelerin yatırım kararlarını destekleyecek kanıt temelinin güçlendirilmesi, uygulamaya ilişkin belirsizliklerin azaltılması ve yatırıma hazır pilot proje geliştirilmesinin kolaylaştırılması hedeflendi.

T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın önceki çağrı döneminde Marmara Denizi’nde feribot elektrifikasyonuna yönelik yürütülen fizibilite çalışması için GreenVoyage2050 Accelerator desteğinden yararlandığı belirtildi ve pilot projelerin denizcilikte sıfır ve sıfıra yakın emisyonlu teknolojilerin yaygınlaşmasında kritik rol oynadığı vurgulandı. Bu kapsamda yürütülen çalışmaların, teknik ve ekonomik seçeneklerin daha sağlıklı değerlendirilmesine, belirsizliklerin azaltılmasına ve yatırım açısından uygulanabilir projelerin geliştirilmesine katkı sağladığı ifade edildi.

Resmî Kalkınma Yardımına uygun Üye Devletler, 29 Mayıs 2026 tarihine kadar ilgi beyanı sunmaya davet edildi. Destek sürecinin Temmuz 2026-Aralık 2027 dönemini kapsadığı bildirildi. Başvuruya ilişkin ayrıntıların IMO’nun 5160 sayılı Sirkülerinde yer aldığı, detaylı bilginin ise GreenVoyage2050 programı üzerinden temin edilebildiği belirtildi. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

5. Tehlikeli Yüklere İlişkin Tazminat Rejimi’nin Yürürlüğe Girmesine Bir Adım Daha Yaklaşıldı

Belçika, Almanya, Hollanda ve İsveç’in, 13-17 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen IMO Hukuk Komitesi toplantısında, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerin Deniz Yoluyla Taşınmasından Kaynaklanan Zararın Tazmini ve Sorumluluğu Hakkında 2010 HNS Sözleşmesi’ne ilişkin onay belgelerini sunmasıyla, sözleşmenin yürürlüğe girmesine bir adım daha yaklaşıldı.

Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Sözleşmesi (Hazardous and Noxious Substances-HNS), deniz yoluyla taşınan tehlikeli ve zararlı maddelerin taşınması sırasında meydana gelen olaylardan etkilenen kişiler için yeterli, hızlı ve etkili tazminat sağlanmasını amaçladı. Bu hususun, özellikle deniz yoluyla dökme halde taşınan kimyasalların ve alternatif yakıtların miktarındaki artış dikkate alındığında büyük önem taşıdığı belirtildi.

Mevcut durumda HNS’ye taraf 12 devlet bulunduğu ve sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli devlet sayısı şartının sağlandığı kaydedildi. Bununla birlikte, sözleşmenin yürürlüğe girebilmesi için bu devletlerin her birinin en az 2 milyon grostona sahip olması gerektiği ifade edildi. Sözleşme kapsamında devletlerin, onay belgelerini sundukları yıl ve takip eden her yıl için, sözleşme ilgili devlet bakımından yürürlüğe girene kadar, bir önceki takvim yılı içinde ilgili devlette teslim alınan katkı payına tabi yüklerin toplam miktarına ilişkin verileri 31 Mayıs’a kadar IMO’ya sunmakla yükümlü olduğu bildirildi.

2010 HNS Sözleşmesi’nin, sözleşmeye taraf devletlerin bir önceki takvim yılı içerisinde HNS genel hesabına katkıda bulunan en az 40 milyon tonluk yükü teslim almasından 18 ay sonra yürürlüğe gireceği belirtildi. Belçika, Almanya, Hollanda ve İsveç’in 2025 yılında teslim aldığı HNS’ye katkı sağlayan toplam yük miktarının yaklaşık 28 milyon ton olduğu açıklandı.

Bu çerçevede, sözleşmeye taraf olan diğer 8 devletin 2025 yılında aldığı kargo verilerinin 31 Mayıs 2026 tarihinden sonra değerlendirileceği ifade edildi. Söz konusu değerlendirme sonucunda, sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihinin kesinleşeceği ve en erken yürürlük tarihinin 30 Kasım 2027 olacağı bildirildi. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

6. IMO’nun Yeni Araştırması Sıfır Emisyonlu Denizcilik İçin Yenilenebilir Yakıtlar ve Altyapısını Değerlendirecek

Uluslararası denizcilik sektöründe küresel enerji dönüşümünün gerektirdiği yenilenebilir yakıtların taşınması ve kullanımının sağlanabilmesi için enerji-denizcilik altyapısının geliştirilmesinin kritik önem taşıdığı belirtildi. Bu kapsamda, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (International Maritime Organization-IMO) Geleceğin Yakıtları ve Teknolojisi Projesi (Future Fuels and Technology Project-FFT Project) ile GreenVoyage2050 Programı tarafından, Dünya Denizcilik Üniversitesi (World Maritime University-WMU) ve Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (International Renewable Energy Agency-IRENA) iş birliğinde, yenilenebilir yakıtların küresel düzeyde ticari olarak kullanılabilir hale gelmesini destekleyecek altyapı ihtiyaçlarının değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir çalışma başlatıldı.

Söz konusu çalışmanın; küresel yenilenebilir yakıt üretimi ile arz ve talep projeksiyonlarının ortaya konulmasını, limanlar ve yakıt tedarik zincirleri dâhil olmak üzere enerji ve denizcilik altyapı ihtiyaçlarının analiz edilmesini, yenilenebilir yakıtların yaygınlaştırılmasına yönelik temel zorluklar ve fırsatların belirlenmesini, ayrıca denizcilik altyapısının geliştirilmesine yönelik öncelikli eylem alanları ile uzun vadeli stratejilerin oluşturulmasını kapsadığı bildirildi.

IMO’nun Sera Gazı (Greenhouse Gases-GHG) Stratejisi doğrultusunda, uluslararası deniz taşımacılığından kaynaklanan emisyonların 2050 yılı civarında net sıfır seviyesine indirilmesi hedefinin; sürdürülebilir biyoyakıtlar ve e-yakıtlar dâhil olmak üzere yenilenebilir yakıtlara yönelik küresel piyasaların artan talebe karşılık verebilecek şekilde geliştirilmesini ve bu yakıtların tedarik zincirlerinin güçlendirilmesini zorunlu kıldığı ifade edildi. Bu süreçte; yenilenebilir enerji üretim altyapısı, yakıt üretim tesisleri, yakıt taşımacılığı ve ikmal altyapısı ile limanlarda kıyıdan elektrik temini gibi unsurların geliştirilmesinin ön plana çıktığı kaydedildi.

2026 yılının üçüncü çeyreğinde tamamlanması öngörülen küresel analiz raporunu takiben, ülke bazlı vaka çalışmalarıyla bulguların ulusal düzeyde uygulanabilirliğinin değerlendirileceği belirtildi. Elde edilen sonuçların yılın son çeyreğinde yayımlanmasının planlandığı bildirildi. Çalışma çıktılarının IMO tarafından yayımlanarak Deniz Çevresini Koruma Komitesi’ne (Marine Environment Protection Committee-MEPC) sunulacağı ifade edildi. (Kaynak: IMO Web Sitesi)

Bilgilerinize arz ve rica ederim.

                                                                                                           Saygılarımla,

                                                                                                          Ender KAHYA
                                                                                                          Genel Sekreter V.